AÇIKTA SIIR BESCL

 

               Açkta sr besicilii; besiye alnan srlarn etraf çitle çevrili, ksmen veya tamamen açk bir alanda, yaz ve k tutularak yaplan besi sistemidir.

               Bu sistem, youn olarak besicilik yaplan ülkelerde çok yaygn olarak kullanlmaktadr.

               Ülkemizde besiciler, tamamen açkta ve basz olarak yaplan besicilik konusunda yeterli bilgi sahibi olmadklar için, taraftar görünmemektedirler.

Hayvanlarn üüyecekleri ve salkl bir besi yaplamayaca kanaati yaygndr. Oysa yaplan aratrma ve denemeler sonucu; k aylarnda dahi,

bu sistemde besicilik yaplabilmektedir.

      Öyle ise neden açk sistem besicilik, sorusuna cevap vermeye çalalm.

               Besicilik, bandan sonuna kadar ekonomik bir olaydr. Harcamann düük, gelirin yüksek olduu iletmeler de kârl olabilir. Bunun için; mümkün olduu kadar sabit yatrma az para harcanarak,

iletme kurulmaya çallmaldr. Yani; kapal sistem bir ahr için kullanlan parann üçte biri orannda daha az para harcanarak, ayn kapasitede açk sistem besi tesisi yapmak mümkündür.

Böylece, artan para ile daha fazla hayvan ve kaliteli yem alma imkânna sahip olunur.

               imdi de açk sistem sr besicilii tesisinin kurulaca arazi özelliklerini açklayalm. Tesisin kurulaca arazi; güney yönünde meyilli, sert zeminli, tal, kumlu, geçirgenlii yüksek

olmaldr. Bu tür araziler tarla ziraatine uygun olmadklar için, verimli arazilerden de tasarruf edilmi olur. Eer tesis kurulmas plânlanan arazi düz ise, %5-10 civarnda eim verilmelidir.

Böylece, yaan yalarn göllenmesine engel olunur.

               Tesis, yol ve su kaynaklarna yakn olmaldr. Kapasitesi büyük iletmeler için elektrik temini, makineleme açsndan göz önüne alnmaldr.

 

       Hayvanlarn bulunduu bölümler yani, padoklar

 

      Açk sistem besicilik tesisinde u bölümler bulunmaktadr:

  • Sr ilem sahas
  • Rampa
  • Yemlik ve suluklar
  • Servis yolu
  • Sundurma veya gölgelik
  • Bakc evi
  • Yem hazrlama bölümü
  • Kaba yem deposu ve samanlk
  • letmede kullanlan alet ve makineler,

 

      imdi bu bölümleri ve özelliklerini ksaca açklayalm.

  • Padoklar; hayvanlarn beslemeye alnd ve muhafaza edildii bölümlerdir. Bu bölümler, arazinin durumuna göre ekillendirilebilir. Padoklarda hayvan bana;

yan az olduu bölgelerde 7-10 m2, yan fazla olduu bölgelerde ise 20-30 m2 alan hesap edilmelidir.

  • Padoklara konacak hayvan says, bölge pazar artlar göz önüne alnarak belirlenmelidir. Eer hayvan temininde zorluk yok ise, padok büyük plânlanabilir.

Ama böyle bir problem varsa, padoklar küçük yaplabilir. Padoklarn küçük yaplmas yatrm maliyetini arttrr. Ancak, hayvanlarn iletmeye konmas ve bakm esnasnda kolaylk salar.

  • Padoklarda yal zamanlarda çamur problem olmaktadr. Çamur hayvanlarn arlk artlarn etkileyen önemli bir faktördür. Bu; doru arazi seçmekle,

uygun eimli padoklar yaplarak ve iyi bir drenaj salanarak çözülebilir. Birkaç besi dönemi sonunda skan toprak, çamur problemini çözer.

  • Padoklarda kullanlacak çit; ucuz ve temini kolay demir, ahap gibi her türlü malzemeden olabilir.
     
  • Sr ilem sahasnda; toplanma bölgesi, kantar ve sktrma kutusu bulunmaktadr.
     
  • Toplanma bölgesi; ortasnda hareketli bir kap bulunan, etraf saclarla çevrili, silindirik bir yaps olan bölümdür. Bu bölüm, hayvanlara uygulanacak bakmve kontroller srasnda kolaylk salar.

Toplanma bölgesi çok sk kullanlacandan, zemini beton yaplabilir.

  • Toplanma bölgesinin giri veya çk tarafnda müsait olan bir yere, bir dezenfekte çukuru yaplmas faydal olur. Böylece, hayvanlarn ayak temizlikleri yaplm olur.
  • Sr ilem sahasnda bulunan özel kantar ile hayvanlarn periyodik olarak tartlar yaplr. Böylece gelime durumlar takip edilerek, doru bir besleme program uygulanabilir.
  • Sktrma kutusu ise; tek kanad hareketli bölümdür. Bu bölüme giren hayvanlar. hareketli kanat vastas ile sktrlr. Böylece hayvanlar üzerinde

her türlü salk kontrolleri ve a uygulamalar kolayca yaplabilir.

  • Rampa; hayvanlarn iletmeye giri ve çklarnda, indirme ve bindirme ilemleri için kullanlr. Sabit olarak yaplabilecei gibi, hareketli olarak ta imal edilebilir.
  • Yemlikler; hayvanlarn yem yedikleri bölümlerdir. Yemlikler; beton, sac, tahtadan sabit veya hareketli olarak yaplabilir. Yemlik boyu, hayvan bana 30-40 cm arasnda olacak ekilde hesap edilir.

Yemlik genilii, 50-60 cm arasnda olmaldr. Yemliklerin üzerinde hayvanlarn boylarna göre ayarlanabilen hareketli bir mekanizma yaplmas uygun olur. Bu ekilde,

deiik boylarda alnan hayvanlara göre ayarlama yaplabilir. Yemliklerin yerlerini ise, igücünden tasarruf ve yemleme kolayl salamak için, servis yolunun kenarna yapmak faydal olur.

Eer bunlara yaplan yemlikler yeterli olmaz ise, padok çitleri kenarlarna da konulabilir.

  • Suluklar ise; beton veya saçtan yaplabilir. K aylarnda donmay önleyecek tedbirler alnmaldr. Bunun için, özel imal edilmi suluklar veya devaml az miktarda aknt verilerek,

sorun giderilebilir. Bir besi hayvannn günlük su ihtiyac, 25 litre civarndadr. Bu nedenle, yemleme olduu gibi sulukta da daima su bulunmaldr. Günde bir-iki defa su verilerek,

asla verimli bir besicilik yaplamaz. Suluklar ama bir depoya balayan bir sistem ile azalan suyu ilâve etmek bir çözüm olabilir.

  • Yemliklerin ve suluklarn civar, hayvanlar tarafndan çokça kullanlmaktadr. Bu nedenle, etraflar sürekli çamur olmaktadr. Bu bölümlerin civarlarn,

beton bir zemin ile çevrelemekle problem çözülebilir.

  • Servis yolu; hayvanlarn yemlenmesinde, ilem sahasna hayvanlarn götürülmesinde padoklar bu bölüme bitiik yaplr. Servis yolunun genilii,

en az traktör ile girilebilecek kadar olmaldr. Böylece, gerektiinde traktörle yemleme yapldnda veya padoklarn temizlii srasnda kolaylk salar.

Padoklarn kaplar, servis yolu geniliinde yaplmaldr. Böylece; padoktan çkacak veya girecek hayvanlar, istenilen bölüme doru rahatça götürülebilirler.

  • Sundurma ve gölgelikler; genelde yemlikler üzerine gelecek ekilde ina edilmektedir. Bu ekilde yem, yaan yalardan korunur.

Hem de hayvanlara güneli ve scak zamanlarda gölge bir alan salanm olur. letmenin kurulduu bölgede yaz scaklk ortalamas 30oC’n üzerinde ise,

gölgelik alannn fazla tutulmas faydal olur. Gölgelik için kullanlacak malzemeler, temini kolay ve ucuz olmaldr. Bunlar; galvanizli sac, ondulin, aaç dallar,

kam gibi malzemeler olabilir. Gölgeliklerin eilimleri, padoklarn dna gelecek ekilde yaplmaldr. Böylece yalarn padok içinde birikmesi önlenir.

  • letmede sürekli olarak bakc bulunaca düünülerek, bir bakc ev ina edilmelidir. Bu ev iletmeye hakim olabilmelidir. Bu nedenle, yem hazrlama ve depolama bölümü üzerine,

üst kat olarak yaplmas uygun olur.

  • Yem hazrlama ve depolama bölümü‘nde hayvanlarn ihtiyac olan yem depolanr ve hazrlanr. Eer kullanlacak ise, yem krma ve kartrma makineleri de bu bölüme konulabilir.

Bu bölümün zemininin beton olmas kullanm kolayl salar. Ayrca, depolanan yemin rutubetten korunmas salanr.

  • letmedeki hayvanlarn yiyecei yemin hazrlanmas için kullanlan alet ve makineler, i gücünden büyük oranda tasarruf salar,bunlar  yem krma, yem kartrma,

yem datmada kullanlan alet ve makinelerdir.

  • Bu ilemlerin hepsini birden yapabilen ve traktör arkasnda çekilebilen makineler mevcuttur. Ancak, iletmenin maddi imkânlar bu tip makineleri almaya uygun deil ise,

her bir alet ayr ayr alnabilir.Yem datma için ise, çuval veya bu i için özel olarak yaptrlan el arabalar kullanlabilir.

  • Kaba yem deposu veya samanlk: letmenin kaba yem ihtiyacnn depoland bölüme ise, kaba yem deposu veya samanlk denilmektedir. 

Büyük inaat maliyeti gerektiren depolar yerine, kaba yemin balyalanarak depolanmas daha uygundur. Bunun için, iletmenin herhangi bir yerine beton zemin üzerinde

balyalanan kaba yem depolanr. Böylece hem alandan, hem de paradan tasarruf edilmi olur. letmenin parasal durumuna bal olarak,

basit bir çat ile veya naylon örtü ile üzeri örtülebilir.

      Buraya kadar anlatlanlar ksaca özetlemek gerekirse:

     Açkta sr besiclii; sabit yatrm az, içilik giderleri düük, bir besicilik sistemidir.

      Açkta sr besicilii; Türkiye’de yan çok fazla olduu bölgeler hariç, her yerinde uygulanabilir. Yan fazla olduu yerlerde, deiik yap  ekilleri uygulamak gerekir.

Scak bölgelerde ise, gölgelikler yapmak yeterli olur.

  • Açk sistem besicilikte; hayvanlarn önünde daima yem ve su bulunmaldr.
     
  • Padoklar için de çamura engel olmak için, meyilli araziler seçilmelidir.
     
  • Besiye balar balamaz, bata ap as olmak üzere bütün salk önlemlerini almak gerekir.
     
  • Padoklara hayvanlar konurken, arlklarnn birbirine yakn olmasna dikkat edilmelidir.
     
  • letmede mümkün ise, hastalk gibi durumlarda kullanlmak üzere bo bir karantina padou bulundurulmaldr.
     
  • K döneminde besiye alnacak hayvanlarn, sonbahar aylarnda iletmeye konulmas son derece faydaldr. Böylece, hayvanlar k artlarna alarak, rahat bir besi dönemi geçirirler.
     
  • letmede bozulan demir çitlerin tamir edilebilmesi için, küçük bir kaynak makinesi bulundurulmaldr.
     
  • Padoklara daha önce hayvan konulmu ise, bir süre geçtikten sonra yeni hayvan katlmamaldr. Ancak böyle bir zorunluluk var ise, katma ilemi gece yaplmaldr.