DAMIZLIK SÜT SIIRLARININ BAKIM VE BESLENMES

Hayvansal üretimin önemli bir kolunu oluturan damzlk süt srlar ve yavrularnn bakm ve beslenmesine gereken özen gösterilmelidir. Böylece daha fazla ürün elde edilerek kârn arttrlmas salanm olur.

 

SAMAL NEKLERN BAKIM VE BESLENMES

 Günlük sam says iletmenin i gücü ve ineklerin verim düzeyine bal olarak deiir. Genel uygulama günde iki samdr. Yüksek süt verimli ineklere sahip iletmelerde günde 3 kez sam yaplr. Günde iki sam yapmak için en uygun zaman aral 12 saattir. Eer bu salanamyorsa iki sam aras en fazla 16 saat, en az ise 8 saat olarak düzenlenebilir. Süt inei yetitiricilii günümüzde mera artlarndan ayrlarak, tamamen ahr artlarnda yaplmaktadr. Bu nedenle ahrn fiziksel artlarnn tam anlam ile yeterli olmas gerekir. Ahrlar youn gaz birikiminin kolayca tahliye edilecei ekilde ina edilmelidir. Ahrdaki zararl gazlar dar atmann, hayvanlara ihtiyaçlar kadar temiz hava salamann ve ahr içindeki rutubeti azaltmann en iyi yolu havalandrmadr. Bu nedenle yetitiricinin hayvanlarn üüyecei korkusunu kafasndan atmas gerekir. Normal olarak süt srlarnn rasyonlar % 60 kesif yem, %40 kaba yemdir. Bir inein günde tüketecei kaba yem miktar canl arlnn % 2,5 ila 4,5 u kadardr. Günlük silaj yemi tüketiminin 30- 35 kg; amamasna dikkat edilmelidir. Günlük kesif yem miktar ise vücut arlnn % 2-3ü kadardr.

 neklerin doumdan sonra balayan laktasyon dönemi 285-305 gün sürer. Laktasyon döneminde ineklerin beslenmesine ayr bir özen gösterilmesi gerekir. Doumdan sonra süt ineklerine özellikle kaliteli kaba yem yedirilmelidir. Karl bir iletmecilik için mümkünse kaliteli kaba yem, iletmede üretilmelidir. Eksik kalan yem ise iletme dndan temin edilebilir.

 

 

GEBE NEKLERN BAKIM VE BESLENMES
Srlarda gebelik yaklak 280 gün devam eder. Gebeliin bilinmesi özellikle kuruya çkarma ve dourma zamannn tespiti ve sürüde uygulanacak bakm ve beslemenin kararlatrlmas açsndan önemlidir. Doumu yaklaan inekler sakinleir ve hareketleri yavalar. Meme, özellikle düvelerde çok büyür ve gerginleir. Doumuna bir hafta kald tahmin edilen inekler iletme içinde bu amaçla kullanlabilecek doum bölmesine alnmaldr. Doum bölmesi 12-16 m lik, aydnlk ve göz önünde bulundurulabilecek bir alan olmaldr. Bölme temiz ve dezenfekte edilmi olmaldr. nek doum yapana kadar balanmamaldr.
Gebeliin ilk aylarnda, yem rasyonlarnn yüksek deerlerde besin maddeleri kapsamas gerekmez. Yaama paynn biraz üzerindeki besin deerleri yeterli olur. Gebelik ilerledikçe rasyonlarn besin maddesi kapsam art göstermelidir. Gebeliin 5. aynda ortalama 5 kg süt verimine eit, 7. ve 9. aynda ise 7-10 kg süt verimine eit deerlerde beslenmelidir. Bunun için örnek bir besleme program u ekilde olabilir.

 nek gebeliinin ilk üç aynda;

Merada doyasya ve günlük 1-1,5 kg kesif yem veya 4 kg kuru yonca, 10-15 kg silaj yemi, 1 kg ise kesif yem eklinde beslenebilir.

 Gebeliin 5. aynda ise;

5 kg yoncal kuru ot, 15 kg msr silaj, 2 kg karma yem eklinde bir besleme uygulanabilir.

 

 

KURUDAK NEKLERN BAKIM VE BESLENMES
Kuruya çkarlan inekler mümkünse ayr olarak barndrlmaldr. Mastitis problemi olan ineklerin tedavilerine arlk verilmeli, samal ineklerden ayrlarak temiz bir bölmeye alnmaldr. Eer böyle bir imkan yok ise temizliklerine daha fazla özen gösterilmelidir.

nekler doumdan 2 ay önce mutlaka kuruya çkarlmaldr. Gebeliin 7. ayndan itibaren kurudaki inekler günde 8-10 kg süt verecek düzeyde beslenmelidir.

Böylece inek sonraki laktasyonda en iyi süt verimine hazrlanrken, salkl bir buza da dourmu olacaktr.

Douma bir hafta zaman kala yedirilecek yemin miktar hacimce azaltlmal, gaz yapc yemler yedirilmemelidir. Kaliteli kuru ot, hasl msr, iyi kalite çayr otu gibi kolay hazmedilen yemlerden yararlanlmaldr. neklere, kuruya alndktan sonra 2-3 hafta kesif yem verilmemeli, besleme sadece kaliteli kaba yemlerle yaplmaldr. Douma 1 ay kala hayvann yalanmasn önlemek için, günde 3,5-4 kg geçmeyecek ekilde kesif yem verilmeye balanmaldr. Gebe ineklerin, vitamin ihtiyacn karlamak üzere kuru dönemin banda ve sonunda olmak üzere özellikle A vitamini takviyesi yararl olur.

 

 

BUZAILARIN BAKIMI ve BESLENMES
Gebe inek, douma yakn steril bir bölmeye alnr.Yeni doan buza d çevreyle, bu ortamda tanr. Buza doumdan 15-30 dakika sonra ayaa kalkar ve meme aramaya balar. Memeler temizlenip kontrol edildikten sonra buzann emmesine yardmc olunmaldr. Buzalarn büyük bir ksm doumdan 1 saat sonra yardm olmakszn analarn emebilirler. Buzalarn beslenmesinde çok önemli bir yeri olan az sütü yani Kolostrum, inein doumdan itibaren ilk 4 gün süresince verdii süttür.

 Buzalarn doumu izleyen en ksa sürede az sütü içmeleri gerekir. Az sütü içinde tad baklk maddeleri nedeni ile buzann bakteriyel hastalklara dirençli olmasn salar. Yalnz bu yararn salanmas buzann ilk 24 saat özellikle de ilk 6 saat içerinde yeterince az sütü içmesine baldr. Az sütünün sindirimi kolaydr ve normalden % 40 daha besleyicidir. Ayrca ishal yapc etkisi olan az sütü, ana karnnda iken buzann sindirim sisteminde biriken kalntnn atlmasn kolaylatrr.

Doumdan sonra buzann siyaha yakn renkte jelimsi bir dk çkarmas az sütü içtiinin göstergesidir. Anaya iyi ve kaliteli yeil yem salanmsa az sütü A vitamini bakmndan zengindir. Buna ramen buzaya ilk 12-24 saat içinde enjeksiyonla A,D,E vitaminleri verilmelidir. Buzaya içirilecek az sütü miktar toplam arlnn % 6 s civarnda olmaldr.

Buzann sütten kesildikten sonra günlük 450-600 gr canl arlk art kazanmas için günlük 0,5 - 1 kg. kuru yonca otu ve 1-1,5 kg buza yemi tüketmesi gerekir. Süt kesiminde arzu edilen bu düzeye ulalabilmesi için buzann önüne ikinci haftadan itibaren serbest olarak iyi kaliteli yonca otu, buza balangç yemi ve içme suyu mutlaka taze olarak verilmelidir. Buza balangç yemi; 1. haftadan itibaren 12. hafta sonuna kadar, buzann önüne konulmas gereken sindirilebilirlii yüksek kesif yemdir. Eer yemler iletmede üretilecek ise yemin kalnl pratik olarak bulgur inceliinde olmaldr. Ayrca lezzetini artrmak ve tozumay önlemek için % 5 kadar melas katlmaldr. Eer yem piyasadan temin ediliyor ise pelet yem tercih edilmelidir.

 Süt kesiminden sonra da buzalarn bakmna özen gösterilmelidir. Süt kesiminden sonra 2-3 hafta daha buza büyütme yemine devam edilmesi süt kesim stresini biraz daha azaltmaktadr. 3-6 aylk ya grubunda bulunan buzalarda 550-650 gr canl arlk art salayabilmek için günde 2 kg kaliteli kuru yonca otu ve 1,5 kg buza büyütme yemi beslemede kullanlmaldr.

Tüm hayvanlarn özellikle de genç hayvanlarn barnaklar temiz, havadar ve güne görecek ekilde olmaldr. Hayvanlarn vücut geliiminin normal olmas için mutlaka meraya çkarlmaldr.

 

DANALARIN BAKIM VE BESLENMELER

Sütten kesilen erkek hayvanlar gruplar halinde barndrlmaldr. Bu hayvanlarn barndrlaca bölmeler yeterli yemlik ve sulua sahip olacak ekilde oldukça basit yaplmaldr. Bunun için en uygun barnaklar yar kapal sundurmal ahrlardr. Bu tip ahrlarn hem inaat maliyeti hem de içilik ihtiyac düüktür. Bu barnaklar için;

Her bir hayvan için büyüklüüne de bal olarak 30-60 cm'lik yemlik uzunluu yeterlidir.

10-15 hayvan konulan bir bölme için bir adet suluk yeterlidir.

Yemliklerin hayvanlar tarafnda kalan ksmna 1,5-2 metre geniliinde beton bir zemin yaplmas faydaldr.

Genç hayvanlar balanmamal serbest olarak büyütme sistemi üzerinde durulmaldr.

Bu dönemdeki danalara canl arlklarna göre yemleme yaplmaldr. Yemlemede mümkünse Msr Silaj, kesif yem ve Yonca, Çayr ve fi gibi kaliteli kaba yem kullanlmaldr.

 

DÜVELERN BAKIM VE BESLENMES

Kültür rk erkek ve diileri için ergenlik ça 6-8 aydr. Bu dönemde erkek ve dii buzalar birbirinden ayrmak gerekir. Düvelerin çok erken yata doum yapmalar istenmez. Hayvann hem kendisine hem de buzasna zarar vermeyecek dönemde doum yapmas arzu edilir.

Bu dönem belirli bir yan yannda yeterli canl arla ulamas gereklidir. Düveler normalde en az 15 aylk ve yaklak 375 kg canl arla ulatnda damzlk olarak kullanlabilirler. Damzlk aday diilere ar veya yetersiz besleme yaplmamaldr. Düvelerin canl arlk art günde 650-700 gram geçmemelidir. Düvelere verilecek kesif yem miktar, hayvann ya ve kullanlan kaba yemin kalitesine göre belirlenmelidir. Kaliteli kaba yem kullanlmas halinde 1,5-2,5 kg kesif yem yeterli iken; kalitesiz kaba yem ile beslemede bu miktar 3-3,5 kg a kadar artrlmaldr.

Düvelerin beslenmesine örnek bir rasyon öyle olabilir.

 3 kg yonca, çayr, fi gibi Kuru ot

 8 kg msr silaj